ARTYKUŁY

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii
 Moje CV | Moje publikacje | Moje badania | Konsultacje | Kontakt | Indeksator | English version
Strona główna
Linki
Metryka strony
Nakarm glodne dziecko - wejdz na strone www.Pajacyk.pl


Interdyscyplinarność w fizjoterapii i rehabilitacji
[Interdisciplinary approach in physiotherapy and rehabilitation]

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii

Fizjoterapia i rehabilitacja stają się coraz bardziej interdyscyplinarne, a fizjoterapeuci muszą spełniać coraz to nowe wymagania, związane zarówno z nabyciem nowej wiedzy teoretycznej, jak i doświadczenia praktycznego. Interdyscyplinarność fizjoterapii wymuszana jest pośrednio przez obowiązujący biopsychospołeczny model opieki zdrowotnej, ukierunkowanie terapii na pacjenta (ang. patient-oriented therapy) oraz zasady Medycyny Opartej na Faktach (ang. Evidence Based Medicine – EBM). Opracowuje się wciąż nowe formy oddziaływań na pacjenta, m.in. magnetoledoterapię, hiperbarię czy terapię falą uderzeniową. Rozszerzajacy się wachlarz schorzeń podatnych na oddziaływania fizjoterapeutyczne spowodował nie tylko pojawienie się rehabilitacji neurologicznej, kardiologicznej, pediatrycznej czy geriatrycznej, ale również szersze wprowadzenie fizjoterapii w laryngologii, pulmonologii czy onkologii.

Rozwój medycyny oraz nauk zapewniających wsparcie techniczne interwencjom medycznym powoduje wzrost złożoności i różnorodności możliwych oddziaływań fizjoteraputycznych. Pacjenci szpitalni coraz częściej leczeni są nie tylko pod kątem bezpośredniej przyczyny przyjęcia do szpitala, ewentualnych zmian stowarzyszonych i wtórnych, ale również schorzeń, z którymi zmagali się już przed hospitalizacją. Nowoczesna opieka zdrowotna zwiększa szanse przeżycia ofiar ciężkich schorzeń i urazów traumatycznych (w tym wypadków komunikacyjnych), lecz niestety nie zawsze gwarantuje im powrót do pełnej poprzedniej sprawności i jakości życia (ang. quality of life – QoL). Coraz częściej pacjentami szpitali są osoby hospitalizowane po raz kolejny, ale jednocześnie w coraz późniejszym wieku, który też dokłada swoje aspekty do obrazu klinicznego. Stąd duża waga przywiązywana do wykorzystywania terapii interdyscyplinarnej w schorzeniach wpływających jednocześnie na wiele aspektów życia (nie tylko fizjologicznych, ale również psychologicznych i społecznych), związanych z przewlekła terapią, bólem, niepełnosprawnością, zagrożeniem utraty pracy i koniecznością korzystania ze wsparcia innych osób.

Dalszy rozwój fizjoterapii i rehabilitacji w znacznym stopniu wiąże sie z rozwojem inzynierii biomedycznej i rehabilitacyjnej. Nowe rozwiązania w fizykoterapii, roboty rehabilitacyjne (zastępujące lub uzupełniające pracę terapeutów), roboty opiekuńcze i pielęgnacyjne, zautomatyzowane i zrobotyzowane wózki dla osób niepełnosprawnych, przewlekle chorych i w podeszłym wieku, alternatywne dla nich egzoszkielety, nowe rozwiązania w nauce, pracy i rozrywce osób niepełnosprawnych, a także rozwój telemedycyny i telerehabilitacji są dla fizjoterapii i rehabilitacji wyzwaniem mogącym nadac zupełnie inne znaczenie słowom "osoba niepełnosprawna". Nakłada się na to nacisk na podwyższanie jakości życia pacjentów.

Szersze przyjęcie zasad interdyscyplinarności w ramach całego procesu terapeutycznego, ze szczególnym uwzględnieniem fizjoterapii i rehabilitacji może stanowić duże wyzwanie zarówno dla doświadczonych fizjoterapeutów, jak i dla systemu edukacji w dziedzinie fizjoterapii. Mnogość schorzeń oraz złożoność ich obrazu klinicznego i sposobów terapii (interwencje chirurgiczne, leczenie zachowawcze, farmakoterapia, fizjoterapia, profilaktyka zmian wtórnych, możliwa terapia schorzeń stowarzyszonych i skutków ubocznych) oraz rosnące wymagania wobec fizjoterapeutów, którzy muszą znać nie tylko sposób postępowania, wskazania i przeciwwskazania we wszystkich zespołach klinicznych, aby prawidłowo zaplanować terapię w kierunku zgodnym z działaniem zespołu terapeutycznego i celami pacjenta czynią ten zawód medyczny jednym z najtrudniejszych na rynku.

Z drugiej stony konsekwencją zapotrzebowania rynku medycznego na wąsko specjalizowane usługi fizjoterapeutyczne, węższe specjalizacje w odpowiednich dziedzinach medycyny, powstawania wąsko specjalizowanych placówek (zakładów, klinik, oddziałów) służby zdrowia oraz duże wymagania pod wzgledem wiedzy i doświadczenia fizjoteraputów zajmujących się jednym rodzajem pacjentów powoduje, że już obecnie niektórzy fizjoterapuci koncentrują się na terapii tylko dzieci lub tylko pacjentów dorosłych, niekiedy w wąskim wycinku, np. fizjoterapii neurologicznej dzieci lub fizjoterapii kardiologicznej dorosłych.

Utrzymanie dotychczasowego dynamicznego rozwoju nauki i praktyki klinicznej powoduje nie tylko zapotrzebowanie na interdyscyplinarność fizjoterapii i rehabilitacji, ale również być może na wprowadzenie specjalizacji w poszczególnych działach medycyny. Obie ww. tendencje nie wykluczają się wzajemnie, gdy otwierają fizjoterapię na nowe technologie i nowe możliwości terapii.


Piśmiennictwo dla osób szczególnie zainteresowanych (kolejność alfabetyczna):
  1. Mikołajewska E. Niepełnosprawność i rehabilitacja - wczoraj, dziś, jutro. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2010, 4: 102-131.
  2. Mikołajewska E. Dominujące trendy we współczesnej rehabilitacji. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2010, 1: 87-102.
  3. Mikołajewska E. Elementy fizjoterapii. Fizykoterapia dla praktyków. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 2011.
  4. Mikołajewska E. Eclectic vs. specific approach within contemporary neurological physiotherapy. J Health Sci. 2012; 2(1): 123-133.
  5. Mikołajewska E. Fizjoterapia pacjentów po udarze mózgu - podejście eklektyczne: opis przypadku. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2011, 17: 16-19.
  6. Okifuji A. Interdisciplinary pain management with pain patients: evidence for its effectiveness. Semin Pain Med, 2003, 1: 110–119.
  7. Robbins H., Gatchel R.J., Noe C. i wsp. A prospective one-year outcome study of interdisciplinary chronic pain management: compromising its efficacy by managed care policies. Anesth Analg, 2003, 97: 156–62.