ARTYKUŁY

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii
 Moje CV | Moje publikacje | Moje badania | Konsultacje | Kontakt | Indeksator | English version
Strona główna
Linki
Metryka strony
Nakarm glodne dziecko - wejdz na strone www.Pajacyk.pl


Podejście eklektyczne w rehabilitacji i fizjoterapii - wprowadzenie
[Ecclectic approach in rehabilitation and physiotherapy - Introduction]

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii

Rozwój metod i technik fizjoterapeutycznych, a także postęp w dziedzinie rozwiązań technicznych wykorzystywanych w rehabilitacji spowodował zauważalny, lecz obecnie nie zdefiniowany naukowo podział na dwie zasadnicze grupy rozwiązań: podejście ścisłe (ang. specific intervention techniques) oraz podejście eklektyczne (ang. eclectic approach to intervention). Trudne wyzwanie stanowi doprecyzowanie oraz naukowe uzasadnienie utrzymania ww. podziału jako obowiązującego we współczesnej rehabilitacji i fizjoterapii.

Wymienione powyżej podejście ścisłe obejmuje dobrze znane, precyzyjnie zdefiniowane oraz dokładnie zbadane (w miarę możliwości – w zgodzie z paradygmatem EBM) sposoby oddziaływań, począwszy od fizykoterapii, poprzez kinezyterapię (w tym metody PNF, NDT-Bobath czy Cyriax) aż po wykorzystanie protez, ortez czy nawet robotów rehabilitacyjnych. Dokładne ich badanie pozwoliło na sformułowanie procedur postępowania oraz wytycznych dotyczących ich klinicznego wykorzystania.

Z kolei podejście eklektyczne oznacza wykorzystanie w terapii możliwie szerokiego spektrum oddziaływań fizjoterapeutycznych, indywidualnych dla każdego pacjenta, czerpiącego ze sposobów oddziaływań zdefiniowanych w ramach ww. podejścia ścisłego, zgodnie z wykształceniem i doświadczeniem fizjoterapeuty oraz możliwościami klinicznymi. Podejście to z trudem poddaje się precyzyjnemu zdefiniowaniu (za wyjątkiem konkretnych przypadków), badaniom (poza opisami przypadków), stawia też wysokie wymagania przed fizjoterapeutami. W zamian podejście eklektyczne oferuje nowoczesną, adaptacyjną, efektywną terapię zorientowaną na pacjenta (ang. patient oriented therapy), jego cele i możliwości (ang. goal setting).

Genezę podejścia eklektycznego można wywieść zarówno od dokonań Polskiej Szkoły Fizjoterapii, podstaw Koncepcji Karela i Berty Bobathów, z holistycznego podejścia do pacjenta oraz biopsychospołecznego modelu opieki zdrowotnej. Coraz lepsze wykształcenie fizjoterapeutów (np. spotykane posiadanie przez jednego fizjoteraputę certyfikatów ukończenia kursów metod NDT-Bobath, PNF, Cyriax i kinesiotaping), nabywanie przez nich coraz większego doświadczenia oraz umiejętności łączenia technik z poszczególnych metod pozwala im na stworzenie własnego, unikalnego warsztatu oddziaływań, w ramach oficjalnie wyodrębnionych sposobów i metod fizjoterapeutycznych. Do elementów związanych z tak rozumianym podejściem eklektycznym należą również: diagnostyka funkcjonalna (w tym oparta na ICF), umiejętność wnioskowania klinicznego, podstawy naukowe w zgodzie z EBM, metody obiektywizacji wyników rehabilitacji i fizjoterapii, kształtowanie relacji pacjent-fizjoteraputa i inne. Z powyższych rozważań wynika zatem, że podejście eklektyczne może stanowić samodzielną strategię terapeutyczną w ramach współczesnej i przyszłej rehabilitacji i fizjoterapii.

Według różnych źródeł z podejścia eklektycznego korzysta np. nawet do 30 % terapeutów metody NDT-Bobath, uważanej za najpopularniejsze podejście w neurorehabilitacji (w tym poudarowej), podejści eklektyczne wykorzystywane jest również w rehabilitacji w MS czy w chorobie Parkinsona [literatura poniżej].

Podejście eklektyczne w rehabilitacji i fizjoterapii warte jest uwagi autorytetów naukowych i klinicznych, a jego rozwój może być korzystny zarówno dla fizjoterapeutów, całego systemu opieki zdrowotnej, jak i przede wszystkim samych pacjentów. Wymaga dalszych badań naukowych oraz stworzenia elastycznych wytycznych klinicznych w miejsce sztywnych procedur. Niestety – poważną barierą w jego rozwoju wydaje się zanikająca w fizjoterapii relacja mistrz-uczeń, dająca najlepszym fizjoterapeutom szansę na samodzielny rozwój. Wydaje się słuszne położenie nacisku na opisy przypadków z użyciem podejścia eklektycznego, warto również poszukiwać lokalnych autorytetów klinicznych i naukowych czerpiących z tego podejścia.

Opisywanego podejścia eklektycznego nie należy mylić z działaniem wielodyscyplinarnego zespołu terapeutycznego – choć podejście eklektyczne doskonale wpisuje się w takie działania terapeutyczne.

Temat wykorzystania podejścia eklektycznego w fizjoterapii neurologicznej poruszyłam w moim artykule "Eclectic vs. specific approach within contemporary neurological physiotherapy”.


Piśmiennictwo dla osób szczególnie zainteresowanych (kolejność alfabetyczna):
  1. Davies C., Howell D. A qualitative study: Clinical decision making in low back pain. Physiother Theory Pract. 2012; 28(2): 95-107.
  2. Deane K. H., Jones D., Ellis-Hill C., Clarke C. E., Playford E. D., Ben-Shlomo Y. A comparison of physiotherapy techniques for patients with Parkinson's disease. Cochrane Database Syst Rev. 2001; (1): CD002815.
  3. Mikołajewska E. Eclectic vs. specific approach within contemporary neurological physiotherapy. J Health Sci. 2012; 2(1): 123-133.
  4. Mikołajewska E. Fizjoterapia pacjentów po udarze mózgu - podejście eklektyczne: opis przypadku. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2011, 17: 16-19.
  5. Rasova K., Krasensky J., Havrdova E. i wsp. Is it possible to actively and purposely make use of plasticity and adaptability in the neurorehabilitation treatment of multiple sclerosis patients? A pilot project. Clin Rehabil. 2005; 19(2):170-81.