ARTYKUŁY

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii
 Moje CV | Moje publikacje | Moje badania | Konsultacje | Kontakt | Indeksator | English version
Strona główna
Linki
Metryka strony
Nakarm glodne dziecko - wejdz na strone www.Pajacyk.pl


Zintegrowane środowisko osoby niepełnosprawnej
[Integrated environment of disabled person]

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii

Postępująca informatyzacja, automatyzacja oraz robotyzacja oraz postęp w dziedzinie telekomunikacji i teleinformatyki umożliwia komunikowanie się ze sobą urządzeń różnego typu. Postęp w tej dziedzinie nie omija również systemów medycznych. Rozwój szpitalnych systemów informatycznych (ang. Hospital Information System – HIS) oraz ich podsystemów dziedzinowych (RIS, LIS, DIS, PACS, EHR i inne) oraz powstanie w związku z tym szeregu standardów (HL7, DICOM) umożliwiło wyniesienie części usług poza teren szpitala czy placówki lecznictwa otwartego (tu: systemy informatyczne w lecznictwie otwartym). Urządzenia medyczne (diagnostyczne, rehabilitacyjne, stacje robocze) coraz częściej umożliwiają przewodowe (internet) lub bezprzewodowe (telefonia komórkowa, a na krótkie dystanse np. Bluetooth 3.0 HS) dołączenie do współpracujących urządzeń i całych systemów, z zachowaniem bezpieczeństwa pacjenta oraz jego danych.

Ww. sytuacja umożliwia to stworzenie wirtualnego systemu opieki nad pacjentem, niekoniecznie znajdującym się w placówce służby zdrowia. Systemy telemedyczne i telerehabilitacyjne stają się powoli czymś normalnym (np. w nadzorze kardiologicznym i długoterminowej rehabilitacji kardiologicznej), często z powodu niższych kosztów leczenia i rehabilitacji. Dla pacjenta ma to również istotne zalety: brak potrzeby dojazdów, powrót do zdrowia w warunkach normalnego trybu życia, zwiększona motywacja oraz dostęp do bezpośredniego wsparcia rodziny. Dodatkowe wsparcie pacjentowi zapewniają rozwiązania takie jak inteligentny dom (ang. smart house) czy inteligentne ubranie (ang. i-wear), umożliwiające integrację z funkcjami telemedycznymi urządzeń medycznych oraz poprawiającyh opiekę, takich jak inteligentne łóżka czy wózki inwalidzkie (iBot 4000). Możliwe jest również zaprogramowanie całych sekwencji wsparcia lub nadzoru (alerty lub nadzór nad nocnym wstawaniem, dziećmi czy pacjenci z zaburzeniami kognitywnymi, np. pamięci). Dobrze dobrany wózek oraz inteligentne ubranie umożliwia „zabranie” części tej funkcjonalności ze sobą poza dom, ułatwiając nie tylko nadzór na stanem zdrowia pacjenta, ale również jego szybką lokalizację w przypadkach zabłądzenia czy utraty orientacji. Należy jednak zaznaczyć, że ze względów etycznych część szczególnie dyskusyjnych pomysłów z tego obszaru (jak np. znakowanie pacjentów za pomocą technologii RFID proponowane w USA) została zarzucona.

Dalsze rozszerzenie opisanych wyżej funkcjonalności oferuje rozwijane przy moim istotnym udziale zintegrowanego środowisko osoby niepełnosprawnej (ang. integrated environment of disabled person) oraz zintegrowane teleinformatyczne środowisko osoby niepełnosprawnej (ang. integrated IT environment of disabled person). Zakładają one elastyczną insfrastukturę komunikacyjną i kontrolną umożliwiającą indywidualną konfigurację takiego środowiska oraz włączenie do niego takich nowoczesnych rozwiązań jak egzoszkielety, systemy nanomedyczne, BCI i neuroprotezy czy też dostosowanie komputerów (telefonów, smartfonów) do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Osoby zainteresowane koncepcją zintegrowanego środowiska osoby niepełnosprawnej oraz zintegrowanego teleinformatyczne środowisko osoby niepełnosprawnej zachęcam do zapoznania się ze szczegółami w poniższych publikacjach. Można ją porównać z wizją sprzed prawie 10 lat przedstawioną w pracy: Ding D., Cooper R. A., Kaminski B. A. i wsp. Integrated control and related technology of assistive devices, Assist. Technol., 2003, 15(2): 89-97.

Kierunki rozwoju obejmują przede wszystkim wykorzystanie możliwości środowisk takich jak inteligentne otoczenie (ang. Ambient Intelligence – AI), systemy informatyki afektywnej (ang. Affective Computing – AC), rzeczywistość rozszerzona (ang. Augmented Reality - AR), rzeczywistość wirtualna (ang. Virtual Reality – VR) czy systemy czucia zdalnego (synestetyczne, haptyczne, ang. haptic systems). Już obecnie znacząco rośnie wykorzystanie systemów rehabilitacyjnych i telerehabilitacyjnych wykorzystujących różne formy rzeczywistości wirtualnej i systemów haptycznych.

Wzrost wykorzystania ww. środowisk zintegrowanych może być w krótkiej perspektywie czasowej szczególnie istotny w obliczu starzenia się społeczeństwa (zapewnienia opieki i rehabilitacji geriatrycznej), konieczności aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych oraz obniżenia kosztów pomocy społecznej. Należy jednak zdawać sobie sprawę, że prezentowane systemy służą wsparciu i automatyzacji wybranych czynności (np. szczególnie uciążliwych czy wymagających zaangażowanie dużej liczby osób jednocześnie, co nie zawsze jest możliwe), które mogą być wykonywane przez maszyny lub zdalnie (np. nadzór), lecz nie zastąpią kontaktu z drugim człowiekiem i nie mogą być panaceum na wszystkie problemy, w tym etyczne.


Piśmiennictwo dla osób szczególnie zainteresowanych (kolejność alfabetyczna):
  1. Mikołajewska E., Mikołajewski D. Neurorehabilitacja XXI wieku. Techniki teleinformatyczne. Impuls, Kraków 2011.
  2. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Attempts of integration of solutions for disabled people. Journal of Health Sciences, 2011, 1(3): 127-136.
  3. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Tworzenie nowej dziedziny nauki – zintegrowane rozwiązania dla niepełnosprawnych, ciężko chorych i w podeszłym wieku. Postępy Rehabilitacji, 2011, 2: 33-36.
  4. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Zastosowania automatyki i robotyki w wózkach dla niepełnosprawnych i egzoszkieletach medycznych. Pomiary Automatyka Robotyka, 2011, 5: 58-64.
  5. Mikołajewski D. Mikołajewska E. Exoskeletons in neurological diseases - current and potential future applications. Advances in Clinical and Experimental Medicine, 2011, 20, 2, 227–233.
  6. Mikołajewska E. Mikołajewski D. E-learning in the education of people with disabilities. Advances in Clinical and Experimental Medicine, 2011, 20, 1: 103-109.
  7. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Wheelchair development from the perspective of physical therapists and biomedical engineers. Advances in Clinical and Experimental Medicine, 2010, 19, 6: 771-776.
  8. Mikołajewska E. Niepełnosprawność i rehabilitacja - wczoraj, dziś, jutro. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2010, 4: 102-131.