ARTYKUŁY

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii
 Moje CV | Moje publikacje | Moje badania | Konsultacje | Kontakt | Indeksator | English version
Strona główna
Linki
Metryka strony
Nakarm glodne dziecko - wejdz na strone www.Pajacyk.pl


Roboty w fizjoterapii i rehabilitacji
[Robots in physiotherapy and rehabilitation]

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii

Roboty rehabilitacyjne są obecnie uważane za nowoczesne rozwiązania samodzielne lub uzupełniające wykorzystanie klasycznej rehabilitacji i fizjoterapii, farmakoterapii itp. Takie podejście może spowodować istotne zmiany w praktyce klinicznej, szczególnie w rehabilitacji długoterminowej, w tym kardiologicznej i geriatrycznej. Ostatnie dwie dekady przyniosły dynamiczny rozwój robotów medycznych, w tym rehabilitacyjnych. Obraz ten wydaje się jednak zbyt optymistyczny. Baza danych robotyki medycznej MeRoDa (ang. Medical Robotics Database) wykazuje 46 projektów z tego zakresu, lecz jedynie kilka dostępnych już komercyjnie. Najpopularniejszymi komercyjnymi robotami rehabilitacyjnymi dostępnymi w naszym kraju są Lokoma i Armeo, na polski rynek weszli również ich konkurenci: ReoAmbulator i ReoGo. Podjęto również próby konstrukcji polskiego robota rehabilitacyjnego, m.in. w Przemysłowym Instytucie Automatyki i Pomiarów (PIAP) w Warszawie.

Ze względu na starzenie się społeczeństw krajów rozwiniętych oraz niedobór kadr medycznych rozwój robotyki rehabilitacyjnej wydaje się jedną z możliwych do przyjęcia alternatyw. Roboty zapewniają wymaganą precyzję i powtarzalność ćwiczeń, często są tańsze i energooszczędne, mogą pracować niemal bez przerwy, a utrzymanie ich w czystości nie stanowi problemu. W części zastosowań roboty rehabilitacyjne odciążają personel medyczny, zapewniając zbliżoną jakość terapii przy mniejszej liczbie zaangażowanych terapeutów (np. w reedukacji chodu).

Nowe, nie do końca zbadane obszary wykorzystania robotów rehabilitacyjnych stanowią: wykorzystanie robotów w telerehabilitacji, robotyzacja wózków dla niepełnosprawnych (nieprodukowany już iBot4000) czy egzoszkielety medyczne (HAL5, ReWalk).

Wykorzystanie robotyki rehabilitacyjnej z pewnością nie jest i nie będzie panaceum na wszystkie niedostatki opieki zdrowotnej. Zawsze pozostaną przypadki, w których ręka i oko terapeuty pozostaną jedynym lub znacznie efektywniejszym rozwiązaniem. Dotyczy to przede wszystkim rehabilitacji neurologicznej oraz przypadków, w których istnieje konieczność znacznej elastyczności i indywidualizacji postępowania terapeutycznego. Wciąż nie do końca zbadane pozostają kwestie związane z potwierdzeniem efektywności tzw. ćwiczeń powtarzalnych (ang. repetitive exercises) oraz m.in. ich wpływu na wzorce ruchu. Groźba dehumanizacji medycyny oraz kwestie bezpieczeństwa pacjentów muszą być również wzięte pod uwagę.

Roboty rehabilitacyjne nie zastąpią wiedzy i doświadczenia fizjoterapeutów, mogą jednak skutecznie wesprzeć ich wysiłki oraz odciążyć i zwiększyć efektywność w sytuacjach, w których jest to możliwe. Warto zatem rozważyć szersze wykorzystanie ww. robotów oraz rozpocząć już dziś przygotowanie personelu medycznego.


Piśmiennictwo dla osób szczególnie zainteresowanych (kolejność alfabetyczna, niestety ze względu na szybki postęp w obszarze robotyki medycznej starsze publikacje mogą częściowo tracić na aktualności):
  1. Zenn Bien Z., Stefanov D. (red.) Advances in rehabiltation robotics. LNCS, 2004, 306 (cały numer).[zobacz spis treści]
  2. Brose S. W., Weber D. J., Salatin B. A. i wsp. The role of assistive robotics in the lives of persons with disability. Am J Phys Med Rehabil., 2010, 89(6): 509-521.
  3. Carignan C. R., Krebs H. I. Telerehabilitation robotics: bright lights, big future? J Rehabil Res Dev., 2006, 43(5): 695-710.
  4. Casadio M., Giannoni P., Masia L. i wsp. Robot therapy of the upper limb in stroke patients: preliminary experiences for the principle-based use of this technology. Funct Neurol., 2009, 24(4):195-202.
  5. Hogan N., Krebs H. I. Interactive robots for neuro-rehabilitation. Restor Neurol Neurosci., 2004, 22(3-5): 349-358.
  6. Kommu S. S. Rehabilitation robotics. InTech Open 2007.[zobacz spis treści]
  7. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Robotyka rehabilitacyjna w zintegrowanych środowiskach wsparcia osób niepełnosprawnych. [W:] Kaliczyńska M (red.) Transfer innowacyjnych technologii w obszarach automatyki i robotyki. Seria: Monografie, Studia, Rozprawy - Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP, Warszawa 2012. ISBN: 978-83-61278-12-2, ss. 41-57.
  8. Mikołajewska E. Nowe urządzenie do terapii eklektycznej – Hand Tutor, narzędzie do terapii dłoni. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2013; 39: 26-19.
  9. Mikołajewska E., Mikołajewski D. Możliwości automatyzacji i robotyzacji otoczenia osoby niepełnosprawnej. Niepełnosprawność – zagadnienia problemy rozwiązania II/2013(7); 107-126.[przeczytaj pełny tekst]
  10. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Wykorzystanie egzoszkieletu HAL5 w rehabilitacji i opiece nad pacjentem. [W:] Kachaniuk H. M. (red.) Pielęgniarska opieka nad osobami starszymi. Wydawnictwo Raabe, Warszawa 2013. ISBN 978-83-7696-764-6, ss. 3-13.
  11. Mikołajewska E., Mikołajewski D. Możliwości wykorzystania robotów rehabilitacyjnych w usprawnianiu funkcji kończyn górnych. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2013, 1: 130-139.
  12. Mikołajewska E., Mikołajewski D. Neuroproteza - sztuczna kończyna górna o pięciu palcach – stan obecny i perspektywy rozwoju. Postępy Rehabilitacji, 2012, 26(3): 41-46.
  13. Mikołajewska E., Mikołajewski D. Systemy czucia zdalnego w rehabilitacji. Postępy Rehabilitacji, 2012, 26(2): 57-62.
  14. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Nowoczesne rozwiązania techniczne w reedukacji chodu. Antropomotoryka, 2012 Vol. 22, Nr 59, str. 139-148.[przeczytaj pełny tekst]
  15. Mikołajewska E., Nowe narzędzie do fizjoterapii eklektycznej – ANYMOV, zrobotyzowane łóżko szpitalne. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2013; 37: 22-25.
  16. Mikołajewska E., Mikołajewski D. Możliwości wykorzystania egzoszkieletu medycznego jako nowoczesnej formy terapii. Niepełnosprawność - zagadnienia, problemy, rozwiązania IV/2012(5): 121-142.[przeczytaj pełny tekst]
  17. MikołajewskaE., Mikołajewski D. Bezpieczeństwo pracy z robotami rehabilitacyjnymi. Bezpieczeństwo Pracy, 2012, 2: 9-11.[przeczytaj pełny tekst]
  18. Mikołajewska E., Mikołajewski D. Roboty terapeutyczne w rehabilitacji neurologicznej dzieci. Neurologia Dziecięca, Nr 42 Vol. 21/2012, 59-64.[przeczytaj pełny tekst]
  19. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Możliwości wykorzystania robotów pomocniczych i obsługowych w opiece domowej. Gerontologia Polska, 2011, 19(3-4): 176-180.[przeczytaj pełny tekst]
  20. Mikołajewska E., Mikołajewski D. Roboty rehabilitacyjne. Rehabilitacja w Praktyce, 2010, 4: 49-53.
  21. Mikołajewska E., Mikołajewski D. Nowoczesne rozwiązania techniczne w usprawnianiu funkcji kończyn górnych. Annales Academiae Medicae Silesiensis, 2012; 66(4): 34–40.[przeczytaj pełny tekst]
  22. Mikołajewska E., Mikołajewski D. The movement of a human being in the medical exoskeleton - the anthropomotoric aspects. Antropomotoryka, 2012, Vol. 22, Nr 57, 115-121.[przeczytaj pełny tekst]
  23. Mikołajewska E. Lokomat jako element nowoczesnej reedukacji chodu. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2010, 10: 15-18.
  24. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Egzoszkielet jako szczególna forma robota – zastosowania cywilne i wojskowe. Kwartalnik Bellona, 2011, 1: 160-169.
  25. Mikolajewska E. Mikolajewski D. Zastosowania automatyki i robotyki w wózkach dla niepelnosprawnych i egzoszkieletach medycznych. Pomiary Automatyka Robotyka, 2011, 5: 58-64.
  26. Mikołajewska E. Mikołajewski D. Wybrane rozwiązania automatyki i robotyki w wózkach dla niepełnosprawnych. Postępy Rehabilitacji, 2011, 1: 11-18.
  27. Scott S. H., Dukelow S. P. Potential of robots as next-generation technology for clinical assessment of neurological disorders and upper-limb therapy. J Rehabil Res Dev., 2011, 48(4): 335-353.
  28. Semprini R., Sale P., Foti C. i wsp. Gait impairment in neurological disorders: a new technological approach. Funct Neurol., 2009, 24(4): 179-183.
  29. Volpe B. T., Huerta P. T., Zipse J. L. i wsp. Robotic devices as therapeutic and diagnostic tools for stroke recovery. Arch Neurol., 2009, 66(9): 1086-1090.