ARTYKUŁY

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii
 Moje CV | Moje publikacje | Moje badania | Konsultacje | Kontakt | Indeksator | English version
Strona główna
Linki
Metryka strony
Nakarm glodne dziecko - wejdz na strone www.Pajacyk.pl


Wprowadzenie do metody NDT-Bobath w neurorehabilitacji pacjentów dorosłych
[Introduction to NDT-Bobath Concept in neurorehabilitation of adults]

dr Emilia Mikołajewska specjalista fizjoterapii

Metoda NDT-Bobath wydaje się jedną z najbardziej znanych metod w neurorehabilitacji. Ta popularność nie znajduje jednak potwierdzenia w ilości publikacji. Przeszukiwanie bazy PubMed (U.S. National Library of Medicine) wykazało tylko 209 prac dla słowa kluczowego „Bobath”, 107 prac dla słowa kluczowego „Bobath method”, 46 prac dla słowa kluczowego „Bobach Concept”, 5 prac dla słowa kluczowego „NDT-Bobath”. Nie zmienia tego fakt, że dla słowa kluczowego „NeuroDevelopmental Treatment”, które jest amerykańską nazwą dla metody Karola i Berty Bobathów, ta sama baza wykazuje jedynie 58 prac, pomimo dużej popularności metody NDT-Bobath na tamtejszym, ogromnym przecież, rynku klinicznym i naukowym. Co więcej: dla najczęściej wykazywanego słowa kluczowego „Bobath” znalazłam 46 prac zaliczanych do kategorii „clinical trial”, 31 „randomized controlled trial” a tylko 13 przeglądów, 1 metaanalizę oraz całkowity brak prac zaliczanych do „clinical guidelines”. Dotyczy to oczywiście publikacji dotyczących wykorzystania metody NDT-Bobath zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, podczas gdy publikacji na słowa kluczowe „Bobath + adult” jest jedynie 88, a więc ok. 42 % całości. Tak więc popularność metody NDT-Bobath nie przekłada się na jej gruntowne przebadanie na gruncie naukowym oraz liczbę wskazówek klinicznych. Potwierdza to pochodząca sprzed kilku lat praca Paci [literatura poniżej] stawiająca pod znakiem zapytania wysoką efektywność metody NDT-Bobath w rehabilitacji pacjentów dorosłych po udarach, jako przyczynę podając m.in. brak porównywalności kwalifikacji prowadzących badania terapeutów. Jednocześnie sam autor daje wskazówki, jak poprawić ten stan rzeczy.

Jako terapeuta metody NDT-Bobath zarówno dla dzieci, jak i pacjentów dorosłych [certyfikaty EBTA i IBITA na stronie] oraz autorka książki, rozprawy doktorskiej i wielu artykułów z tego zakresu wielokrotnie zastanawiałam się nad tym fenomenem. Przyczyn może być wiele, jednak najważniejszą wydaje się fakt, że porównywalne wyniki badań mogą być zapewnione jedynie przez doświadczonych terapeutów po ogólnie uznawanych kursach prowadzonych przez instruktorów zrzeszonych w międzynarodowych organizacjach. Kwestią równie ważną jest to, że być może metoda NDT-Bobath nie dorobiła się własnej metodologii badań i narzędzi diagnostycznych, a dotychczasowe narzędzia nie zawsze się do tego nadają.

Dane przedstawione w pierwszym akapicie, choć wiarygodne z punktu widzenia EBM, nie pozwalają dostrzec całej prawdy. Metoda Karela i Berty Bobathów to cała koncepcja, tworzona przez niech i ich następców od ponad 65 lat. Ich podejście przeniknęło do codziennej praktyki w rehabilitacji neurologicznej i nie tylko. Wielu terapeutów korzysta z tego dorobku nawet o tym nie wiedząc. Wystarczy krótko przeanalizować podstawowe zasady terapii NDT-Bobath. Obejmują one: rozpoczęcie terapii tak szybko jak to tylko możliwe, prowadzenie terapii 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu, dopasowanie stopnia pomocy do możliwości i ograniczeń pacjenta, terapię bez bólu, regulację napięcia mięśniowego, uwzględnienie terapii strony porażonej, pracę nad równowagą, kontynuacja terapię w przypadku, gdy deficyty z różnych powodów nie zmniejszają się, skupiając się nad zdolnościami już istniejącymi i wykorzystywanymi przez pacjenta. Sama terapia obejmuje: wspomaganie osiągania samodzielności przez pacjenta, zdiagnozowanie problemów pacjenta na płaszczyźnie aktywności, zdiagnozowanie przyczyn rozpoznanych problemów na płaszczyźnie struktury, określenie celów terapii: końcowego i cząstkowych, pracę nad usunięciem przyczyn, unikanie patologicznych wzorców ruchowych. Co ciekawe, badania nad warsztatem pracy terapeutów NDT-Bobath, prowadzone m.in. w Wlk. Brytanii pokazały, że znaczna cześć z nich stosuje własny warsztat, czyli tzw. „eklektyczne” podejście, uważane niekiedy za bardziej nowoczesne od podejścia „tradycyjnego”, wywodzącego się od samych Bobathów.

Metoda NDT-Bobath cały czas się rozwija, czerpiąc z najnowszych osiągnięć fizjologii, neurologii czy biomechaniki. W mojej książce „Metoda NDT-Bobath w neurorehabilitacji osób dorosłych” jako literaturę przedmiotu wskazałam ponad 300 pozycji, a książka ta zawiera ledwie podstawę opisywanej metody. Każdy terapeuta opisywanej metody może i powinien wypracować sobie indywidualny warsztat oddziaływań na pacjenta, jednocześnie ubogacając samą metodę. Oczywiście wiedza i praktyka musi być nadzorowana: w terapi pacjentów dorosłych w Europie realizuje to IBITA, również szkoląc terapeutów i instruktorów oraz potwierdzając ich wiedzę i praktykę odpowiednimi certyfikatami międzynarodowymi.

Mam nadzieję, że przyszłe badania, również te prowadzone przez polskich terapeutów, przyczynią się do ugruntowania pozycji metody Karela i Berty Bobathów w terapii pacjentów dorosłych z deficytami neurologicznymi.


Piśmiennictwo dla osób szczególnie zainteresowanych (kolejność alfabetyczna):
  1. Bobath B. Adult hemiplegia: evaluation and treatment. Wyd. 3. Heinemann Medical Books, Oxford-London 1990.
  2. Davies P. M. Steps to follow: the comprehensive treatment of adult hemiplegia. Wyd. 2 poprawione. Springer, Berlin-Heidelberg 2000.
  3. Edwards S. Neurological physiotherapy, a problem-solving approach. Churchill Livingstone, Edinburgh 2000.
  4. Gjelsvik B. E. The Bobath concept in adult neurology. Georg Thieme Verlag, Stuttgart – New York 2007.
  5. Howle J. M. Neuro-Developmental Treatment Approach. Theoretical foundations and principles of clinical practice. Neuro-Developmental Treatment Association, Laguna Beach 2003.
  6. Mayston M. J. Bobath Concept: Bobath@50: mid-life crisis - what of the future? Physiother Res Int. 2008, 13(3): 131-136.
  7. Mikołajewska E. Metoda NDT-Bobath w neurorehabilitacji osób dorosłych. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011.
  8. Mikołajewska E. Metoda NDT-Bobath w usprawnianiu osób dorosłych: wprowadzenie do metody. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2010, 11: 8-13.
  9. Mikołajewska E. Metoda NDT-Bobath w praktyce klinicznej. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2010, 11: 14-15.
  10. Mikołajewska E. Przykład terapii chodu metodą NDT-Bobath u pacjenta z hemiplegią. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2010, 11: 16-20.
  11. Mikołajewska E. Przykład terapii metodą NDT-Bobath pacjentów z hemiplegią z rozpoznaniem zespołu odpychania. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2010, 11: 21-23.
  12. Mikołajewska E. Przykład terapii niedowładnej kończyny górnej metodą NDT-Bobath. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2010, 11: 24-28.
  13. Mikołajewska E., Radziszewski K. Metoda NDT-Bobath w rehabilitacji pacjentów dorosłych. Valetudinaria, 2007,1: 51-53.
  14. Paci M. Physiotherapy based on the Bobath Concept for adults with post-stroke hemiplegia: a review of effectiveness studies, J. Rehabil. Med., 2003, 1: 2-7.